د امـريکا وتل او د اندېښنو زیاتوالی؛ کابل او مسکو پر امنيتي همکاريو ټينګار وکړ

له هېواده د امريکايي او ناټو ځواکونو د بشپړ وتلو په درشل کې د امريکا يو شمېر لوړپوړو امنيتي او حکومتي چارواکو څو ځله په افغانستان کې د امنيتي وضعیت د خرابېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده. په دې اندېښنو کې د طالبانو له لوري د ښارونو د مرکزونو سقوط، د القاعدې ډلې بيا فعالېدل، د رسنيو د فعاليتونو محدودېدل او د سولې مذاکراتو ناکامېدل شامل دي.
په ورته وخت کې د هېواد د ملي امنيت سلاکار حمدالله محب مسکو ته سفر وکړ چې د روسيې له لوړپوړو چارواکو سره د امنيتي همکاريو په اړه خبرې اترې وکړي. د ملي امنيت شورا په يوه خبرپاڼه کې چې د چنګاښ په ۱۱مه نېټه خپره شوه ويل شوي، د ملي امنيت شورا سلاکار حمدالله محب مسکو ته په سفر کې د روسيې د ملي امنيت له سلاکار نيکولای پاتروشيف سره کتلي دي.
د ملي امنيت شورا د خبرپاڼې له مخې، دواړو لوريو په دې ليدنه کې چې د چنګاښ په ۱۱مه نېټه وشوه، د بېړني اوربند پر اړتيا، د سولې مذاکراتو پر پيلېدو، د جګړې پر پايته رسېدو او د خپلواک، واکمن او پر ځان بسيا افغانستان پر موجوديت ټينګار کړی دی.
د امنيتي ګواښونو په ډېرېدو او له هېواده د بهرنيو ځواکونو په بشپړو وتلو سره، د مسکو رول مخ په ډېرېدو دی. له بګرام پوځي اډې څخه وروستی امريکايي سرتېری د چنګاښ په ۱۱مه نېټه بهر شو. د راپورونو له مخې، له هېواده د ناټو او امريکايي سرتېرو د وتلو بهیر به ډېر زر بشپړ شي.
د ملي امنيت شورا د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان او روسيې د ملي امنيت شورا سلاکارانو په دې ليدنه کې همداراز د سولې، امنيت، له ترهګرۍ او نشه يي توکو سره د مبارزې او د دواړو هېوادونو د بېلابېلو وزارتونو ترمنځ د سلا مشورو ډېرېدو په اړه خبرې اترې کړې دي.
ملي امنيت شورا ويلي چې په دې ناسته کې دواړو لوريو په سيمه کې له ګډو امنيتي موخو د ملاتړ او غښتلي کولو لپاره خپل ګډ چمتووالی اعلان کړ. دواړو لوريو همداراز ويلي چې په شمال کې ناامنۍ افغانستان، روسيه او د منځنۍ آسيا هېوادونه له ګواښ سره مخامخ کړي.
له دې سره سره به ليدل شي چې د امنيتي همکاريو لپاره د مسکو د چمتووالي اعلان به څومره د کابل اندېښنې راکمې کړي.
د امريکا دفاع وزير لوېډ اسټېن د افغانستان د ملي دفاع له سرپرست وزير بسم الله محمدي سره په ټليفوني خبرو کې د طالبانو له لوري د تاوتريخوالي او جګړې د پراختیا او د سولې ټول اړخيزې هوکړې ته د رسېدو په وړاندې يو خنډ ګڼلی دی. اسټېن دغه حالت د اندېښنې وړ بللی او ويلي يې دي: «موږ له افغان امنيتي او دفاعي ځواکونو سره د تمويل، تجهيز او مسلکي ښوونې په برخو کې د اوږدمهاله همکاريو دوام ته ژمن يؤ او همداراز له افغان حکومت او افغانانو سره زموږ د تلپاتې ګډون ژمنه په خپل ځای ده.»
په تېرو دوو لسيزو کې چې امریکا له افغانستان سره نږدې او ستراتيژيکه ملګرتیا لرلې، له روسيې سره يې اړیکې محدودې وې. ټول افغان امنيتي ځواکونه د امريکا تر نظر لاندې تشکيل، روزل او سمبال شوي دي.
ملي امنيت شورا د کابل او مسکو ترمنځ د امنيتي همکاريو په اړه ډېر جزئيات نه دي ورکړي، خو د ملي امنيت شورا وياند رحمت الله اندړ وايي چې دغه سفر د افغانستان د امنیتي مسائلو لپاره د اهميت وړ دی.
د ملي امنيت شورا سلاکار حمدالله محب د چنګاښ په نهمه نېټه مسکو ته سفر وکړ. ښاغلي اندړ وويل چې دغه سفر د دوو ورځو لپاره ؤ.
د وسلو پېر د سفر په اجنډا کې شامل ؤ؟
داسې اټکل کېږي چې د وسلو پېر هم روسيې ته د ملي امنيت شورا سلاکار د سفر په اجنډا کې شامل ؤ، خو لا تراوسه په دې اړه جزئيات نشته. له دې مخکې روسي رسنيو په مسکو کې د افغانستان د سفير سيد طيب جواد له قوله راپور ورکړی ؤ چې افغانستان چمتو دی، له روسيې څخه وسلې او پوځي وسایل وپېري.
سيد طيب جواد د روسيې له ټاس خبري آژانس سره په خبرو کې ويلي چې که د دواړو هېوادونو ترمنځ په دې برخه کې کومه هوکړه وشي، نو افغانستان به له روسيې څخه پوځي وسایل وپېري. د ټاس راپور د غبرګولي په اتمه نېټه خپور شوی دی. د افغانستان سفير هيله مندي ښودلې چې روسيه به د هېواد د پوځي وسایلو په ځانګړي ډول د روسي چورلکو د ترمیم په برخه کې مرسته وکړي. ښاغلي جواد همداراز هيله څرګنده کړې چې روسيه به د افغان پيلوټانو او تخنیکي انجنيرانو لپاره د روزنې زمينه برابره کړي.
د دې ترڅنګ د هېواد د بهرنيو چارو وزير محمد حنيف اتمر له دې وړاندې ويلي ؤ چې چين د افغانستان امنيتي ځواکونو د ملاتړ غوښتنې ته مثبت ځواب ويلی دی. وبه لیدل شي چې په افغانستان کې د امريکا بديل کوم هېواد کېدای شي.