د افغانستان او امریکا د مشرانو کتنه؛ بایډن به غني او عبدالله ته څه ووايي؟

ولسمشر غني او عبدالله عبدالله په داسې حال کې امریکا ته سفر کوي چې په افغانستان کې د افغان دولت او طالبانو ترمنځ سخته جګړه روانه ده. په دغه جګړه کې هره ورځ د طالبانو له خوا د ولسوالیو د سقوط خبرونه ورکول کېږي او افغان دولت هم د دغو سیمو د بېرته نیولو لپاره د هڅو خبر ورکوي. که څه هم افغان دولت تراوسه د سیاسي اجماع په رامنځته کولو نه دی بریالی شوی او د دولت عالی شورا چې د هېواد د پرېکړو لوړه مرجع ده هغه هم تراوسه نه ده جوړه شوې. دغه وضعیت ته په پام سره امریکا د افغانستان د راتلونکي په اړه اندېښنه لري. ددغه هېواد چارواکي په دې اند دي که د افغانانو ترمنځ مذاکراتو کې بندون مات نه شي، افغانستان به یو ځل بیا له کورنۍ جګړې سره مخامخ شي چې ناوړه پایلې به ولري. له همدې امله امریکا هڅه کوي چې دولت او طالبان د خبرو له لارې د یوه ټول ګډونه حکومت جوړولو ته وهڅوي.
په افغانستان کې کورنۍ جګړه د امریکایانو لپاره دوې احتمالي پایلې لرلی شي، لومړی د ترهګرو ډلو بیا فعالیت چې د امریکا ګټي او ملي امنیت له خطر سره مخامخ کولی شي او دوهم په افغانستان کې د تېرو دوو لسیزو د ګډو لاس ته راوړنو په تېره بیا د بشري حقونو، د ښځو او لږکیو د حقونو ترپښو لاندې کول، چې دا دواړه پایلې د دغه هېواد لپاره د اندېښنې وړ دي.
د امریکا هڅه دا ده چې د جګړې دواړه لوري د سولې او د یوه ټول ګډونه دولت د جوړولو لپاره معنی لرونکو مذاکراتو ته حاضر کړي، ځکه د امریکا په اند، د ټول ګډونه دولت د جوړولو لپاره د دواړو لوریو هوکړه د افغانستان د ستونزو د حل او د تاوتریخوالي د پای ته رسولو یوازینۍ لار ده، که داسې ونه شي امریکا به په افغانستان کې له تازه ننګونو سره مخامخ شي. امریکا چې له افغانستانه د وتلو په حال کې ده، داسې فکر کوي چې په افغانستان کې یې القاعدې او ترهګرۍ ته ماته ورکړې او د واشنګټن په اند په هېواد کې روان تاوتریخوالی کورنۍ جګړه ده چې د پای ته رسولو لپاره یې باید کورنۍ حل لاره پيدا شي. له دې امله ترجېح ورکوي چې په مستقیمه توګه په جګړه کې ښکیل نه شي.
د امریکا په باور افغانستان ته یې بیا راستنېدل ډېر لګښت لري او په دې پوهېږي چې په روانه جګړه کې یې مستقیم رول لرل د سولې او ټیکاو د رامنځته کېدو لامل نشي کېداي. له همدې امله هڅه کوي چې د افغانستان د ستونزو د اواري لپاره د دیپلوماسۍ د ماتې مخنیوی وکړي.
طالبانو له امریکا سره د دوحې تړون په چوکاټ کې له افغان دولت سره مذاکرات پيل کړل. خو په دغو خبرو کې دومره پرمختګ نه دی شوی؛ خو له امریکا سره ددغې ډلې هوکړې ته د طالبانو د ژمنیتا یوه نښه بلل کېږي. د دوحې د هوکړې په چوکاټ کې د مذاکراتو د دوام لپاره د طالبانو چمتووالی هم د امریکا په اند دغه تړون ته د دې ډلې د ژمنتیا نښه ده.
اټکل کېږي چې د افغانستان د راتلونکي په اړه د امریکا نظر به د بایډن له خوا له ولسمشر غني او عبدالله سره شریک شي. ښایي د امریکا ولسمشر افغان مشرانو ته سپارښته وکړي چې د سولې مذاکراتو بهیر ګړندی او په وړاندې یې ټول خنډونه لیرې کړي. امریکا به په هېڅ ډول له افغان دولت سره د جګړې د دوام په برخه کې له کوم شرط پرته همکارۍ ته دوام ورنه کړي.