د کورونا ویروس خپرېدل؛ د هـرې ورځـې په تېـرېدو د اخته وګړو شمېر زیاتېږي

د تاوتریخوالي او د سولې په اړه د هڅو په لړ کې، د کورونا ویروس خپرېدو خلک اندېښمن کړي دي. د عامې روغتیا وزارت شمېرې ښيي چې په هېواد کې د کورونا ویروس درېيمه څپه په پراخېدو ده. د هغو شمېرو له مخې چې تېره اونۍ ثبت شوې، د ورځې په منځني ډول د کووېډ نولس ۶۶۰ تازه ناروغان ثبتېږي. په هېواد کې د کورونا ویروس له امله د مړو شمېر د ورځې ۱۵ تنه دی. د عامې روغتیا وزارت یوازې تاییدوي چې یوه طرحه یې برابره کړې او له مخې یې پرېکړه کوي خو په اړه یې جزییات نه ورکوي. ددغه وزارت د مسوولینو په وینا، په هېواد کې د کورونا درېیمه څپه تر دوو راتلونکو اونیو پورې لاپراخېږي او ددې بهیر د دوام احتمال هم شته. په دې توګه روغتیا وزارت تاییدوي چې کورونا د هېوادوالو لپاره د خطر زنګ دی. په اوسني وخت کې په کابل، ننګرهار او کندهار کې د کووېډ نولس ناروغانو شمېر زیات دی. له بلې خوا، که څه هم ټاکل شوې چین په راتلونکو ورځو کې افغانستان ته د کورونا واکسین ورکړي، خو د مالوماتو له مخې، تر راتلونکو دوو میاشتو به شپاړس میلیون دوزه کواکس واکسین افغانستان ته را ونه رسېږي.
د تاوتریخوالي له زیاتوالي سره هم مهاله په هېواد کې د کورونا ویروس هم پراخ شوی دی. د عامې روغتیا وزارت د شمېرو پر بنسټ، په اوسني وخت کې په هېواد کې د کورونا له لس زرو زیات ناروغان شته. په یوه اونۍ کې په هېواد کې څلور زره او ۶۲۱ کووېډ نولس ناروغان ثبت شوي او ۱۰۷ ناروغان مړه شوي دي. دا یوازې رسمي شمېرې دي چې روغتیا وزارت خپرې کړې دي. په دې توګه په اوسني وخت کې په هېواد کې د ورځې ۶۶۰ تنه په دغه ویروس اخته کېږي. ددغه ویروس له امله د مړو شمېر هم د ورځې ۱۵ تنو ته رسېږي. سربېره پر دې، په هېواد کې په کورونا ویروس د اخته کېدو شمېر هم ۲۵ سلنې ته رسېدلی دی. په دې توګه له هرو څلورو تنو چې په هېواد کې یې د کورونا معاینه کېږي، یو یې په کورونا اخته وي.
د هېواد په کچه په کابل کې ددغو ناروغانو شمېر زیات دی، په اوسني وخت کې په پلازمیني کې څه د پاسه درې زره او ۵۰۰ تنه په کورونا ویروس اخته دي. له دې امله د مړو شمېر هم په کابل کې ۹۶۴ تنو ته رسېدلی دی. په کابل کې د دغو ناروغانو او له امله یې د مړو شمېر زیات دی. دا په داسې حال کې دي چې اوس هم په مراسمو په تېره بیا ودونو کې روغتیايي سپارښتنو ته هېڅ پام نه کېږي. کابل ښاروالۍ د غبرګولي په شپږمه نېټه اعلان وکړ چې د ودونو د هوټلونو خاوندان یوازې تر یوې اونۍ پورې د فعالیت اجازه لري چې د روانې اونۍ له پیله به دغه هوټلونه تړلي وي. همداراز، په کندهار او ننګرهار ولایتونو کې هم ددغو ناروغان شمېر له دې امله زیات دی چې دا ولایتونه له پاکستانه سره په پوله پراته دي.
که څه هم ارګ يو ځل بیا د کورونا موضوع د خپلو ناستو په اجنډا کې راوستې ده، خو تراوسه په دې اړه غوڅه پرېکړه نه ده شوې. د عامې روغتیا وزارت مسوولین هم په دې هکله چې د اوسني وضعیت او سختو ورځو لپاره څه پروګرام لري مالومات نه ورکوي. له بلې خوا، د عامې روغتیا وزارت ویاند دستګیر نظري تاییدوي چې د غبرګولي په اوومه نېټه د کورونا بېلګې زیاتې وې چې دا د خطر زنګ و. د روغتیا وزارت د ویاند مرستیال میرویس علي زی هم وايي چې د محدودیتونو لګول او قرنطین د دغه وزارت د طرحې یوه برخه ده، خو په دې اړه پرېکړه نه ده شوې. هغه زیاته کړه چې مسوولین وضعیت ته په پام سره ارګ ته وړاندیزونه او وروسته اقدام کوي. علي زي وویل چې د حکومت مشرتابه، د روغتیا وزارت مسوولین او نور اړوند بنسټونه د کورونا د درېيمې څپې په وړاندې د مبارزې لپاره سلامشورې کوي. د عامې روغتیا وزارت د ویاند د مرستیال په وینا، د کورونا ویروس پراخ شوی او تر راتلونکو دوو اونیو به د دغه ویروس درېیمه څپه لاپراخه شي. خو هغه جوته کړه چې اټکل کېږي په دغه ویروس د اخته وګړو شمېر زیات شي. سربېره پر دې، د عامې روغتیا وزارت مسوولین وايي چې په راتلونکو ورځو کې به د چین له خوا ژمنه شوي واکسین ترلاسه کړي، خو د کواکس شپاړس میلیون دوزه واکسینو رارسېدل وخت ته اړتیا لري او نړیوالې ټولنې یې د روان میلادي کال په اګست میاشت کې د ورکولو ژمنه کړې ده.
د ویلو ده چې په اوسني وخت کې د کورونا ویروس پر ساده ډول سربېره، د دغه ویروس پرمخ تللی ډول هم په خپرېدو دی. ددې ترڅنګ ښايي د کورونا ویروس هندي ډول هم افغانستان ته راغلی وي. له بله پلوه، د عامې روغتیا وزارت مسوولینو له دې مخکې ویلي و چې لږترلږه په اوسني وخت کې ددغه ویروس د تشخیص وس نه لري؛ ځکه دغه وزارت تراوسه ددې ویروس د تشخیص کیټونه نه دي ترلاسه کړي. باید ووایو چې د رسمي شمېرو له مخې، تراوسه په هېواد کې څه د پاسه اویا زره تنه په کورونا ویروس اخته شوي چې له دې ډلې کابو درې زره تنه مړه شوي او ۵۷ زره روغ شوي دي.