د طالبانو ډلې پر رسنیو د لا ډېرو محدودیتونو په لګولو سره په تېره بیا په ځینو ولایتونو کې د تصویري خپرونو په بندولو سره د خبري او مطبوعاتي فعالیتونو لپاره فضا تر پخوا ډېره تنګه کړې ده او د رسنیزو بنسټونو لاس او پښې یې تړلي دي. په افغانستان کې د رسنیو کار له هغو شېبو چې طالبان کابل ته دننه شول، له سقوط سره مخ شو او ورځ تر بلې له ډېرو ستونزو سره مخ شو. خو د دې ډلې د امر بالمعروف وزارت په نویو فرمانونو او په ځینو ولایتونو کې د دغو فرمانونو په پلي کولو سره د خبریالانو لپاره کار لا ستونزمن شوی دی او په افغانستان کې د دغه مسلک راتلونکی له جدي ابهام سره مخ دی.
له تصویر سره د طالبانو مخالفت نوی نه دی. په افغانستان کې د دې ډلې د لومړني واکمنۍ پر مهال د هنري شیانو لکه تصویر او فلم او د رسنیزو کارونو چې عکسونه پکې شامل وو، مخالفت د دې ډلې د پالیسیو ثابته برخه وه، چې ان له هغو ورځو چې یوازې پر کندهار واکمن وو، پیل شو. په دې برخه کې د دې ډلې سخت دریځ دومره جدي و، چې د موسیقۍ د کیسټونو ماتول، د تلویزیون لمنځه وړل، د ویډیو پلې کولو د دستګاوو ضبطول او د دې برخې د اړوند وسایلو د کارولو پر سر خلکو ته سزا ورکول د طالبانو پر هویت بدل شوي وو. د دې ډلې مشرانو داسې ګڼله چې د هنري شیانو او عصري رسنیزو محصولاتو پر وړاندې هر ډول نرمښت د خپلو اصولو او آرمانونو پرېښودل ګڼل کېږي او دا یې مشروعیت ته زیان رسوي.
د طالبانو په څېر د بنسټپالو ډلو مشروعیت په نننۍ نړۍ کې له عام پیژندل شوي مشروعیت سره بېل مفهوم لري. نن په نړۍ کې د سیاسي رژیمونو مشروعیت په لومړي ګام کې د خلکو په ارادې او ټاکنې ولاړ دی او په دویم ګام کې د قانون پر حاکمیت او په وروستي ګام کې پر دې ولاړ دی چې حکومت خلکو ته څومره خدمتونه وړاندې کوي او د دوی د ژوند له ښه کېدو سره څومره مرسته کوي. د افراطي او بنسټپالو ډلو په لیدلوري کې مشروعیت له دغو مسایلو سره هېڅ تړاو نه لري او د خلکو رضايت او د هغوی رایې او غوښتنو ته پام داسې کوم شی نه دی چې د دغو ډلو په سیاسي قاموس کې ځای ولري. قانون لکه چې په نننۍ نړۍ کې پېژندل کېږي او د مقننه قوې محصول ګڼل کېږي، د دې ډلو له لید لوري سره هېڅ تړاو نه لري، بلکې ځای یې ایډیالوژیک نظریاتو نیولی دی. د دې لپاره چې هغه ډلې چې د وسلې په زور او وژنو خلک تر خپلې واکمنۍ لاندې راولي، خدمتونه هېڅ اهمیت نه لري.
بنسټپالې ډلې خپل مشروعیت په اېډیالوژیکو بنسټونو بنا کوي او یوازې همغو اصولو ته ژمنتیا لري. طالبانو په افغانستان کې د مخکیني دولت پر وړاندې د خپلې جګړې د مشروعیت لپاره ادعا کوله چې په هېواد کې واکمن نظام د اسلام له اصولو سره سمون نه لري او شریعت په سمه توګه نه پلی کیږي او ټولنه د دې ډلې د تعریف له مخې له دیني ارزښتونو سره برابره نه ده. د دې ډلې ادعا دا وه چې له دغه نظام سره جګړه شرعي جهاد دی او تر را پرځېدو پورې یې باید دوام ومومي او یو داسې رژیم یې ځای ناستی شي چې د شرعي احکامو تطبیق خپله دنده وګڼي. کله چې دا ډله پر افغانستان واکمنه شوه، نو وار د هغو ژمنو عملي کولو ته رسېدلی و چې خپلو جنګیالیو او خپلو افراطي ملاتړو ډلو ته یې ورکړې وې.
طالبانو هېڅکله له خلکو سره دا ژمنه نه وه کړې چې هغوی ته به ښه ژوند برابروي، د هېواد اقتصاد به ښه کوي، د افغانستان لپاره به زیاتې زیربناوې جوړوي، ماشومانو ته به یې پرمختللی تعلیمي نظام برابروي، یا به د داخلي تولیداتو ښه کولو لپاره فابریکې جوړوي. دغې ډلې هېڅکله داسې ژمنه نه وه کړې چې د وارداتو او صادراتو وضعیت به ښه تنظیم کړي، د بهرنۍ پانګونې جلب لپاره به زیاتې زمینې برابروي، د افغانستان بهرنۍ اړیکې به پراخوي او د نړۍ په کچه به د افغانستان ځای لوړوي. دا ژمنې چې نور حکومتونه او عادي سیاسي ګوندونه خپلو ملتونو ته ورکوي، د دې ډلې په نوملړ کې نه وې.
طالبان یو عادي ګوند نه دی او ژمنې یې له لویه سره د خلکو په اړه نه وې او له همدې کبله د دې ډلې په محاسباتو کې د خلکو ځای او د هغوی رضايت هېڅ په پام کې نه و نیول شوی. د بنسټپالو وسلوالو ډلو لپاره هغه څه چې اهمیت لري، د جګړې ځواک او د ایډیالوژیکو ملاتړو شتوالی دی. طالبانو په دغو ټولو کلونو کې د ځوانانو پر مغز مینځلو، د عامه افکارو پر مسمومولو او د القاعدې او ورته ډلو د ملاتړ پر خپلولو تمرکز درلود او ژمنې یې یوازې یوازې ځانګړو مخاطبینو ته وې. دغو مخاطبینو ته ژمنه شوې وه چې که بریالي شي، خلک به د دې ډلې له تفسیر سره سم د شریعت تطبیق ته اړ کړي، هغه څه به له منځه یوسي چې د دې ډلې په نظر د فسق او فجور مظاهر بلل کیږي، ښځې به له ټولنیزو فعالیتونو منع کړي، سیاسي ګوندونه او مدني بنسټونه به له فعالیتونو محروم کړي، ازادې رسنۍ به له ازادۍ راوګرځوي او ټولنیزې اغېزناکې څېرې به خنثا او بې اغېزې کړي.
د رسنیو پر وړاندې د طالبانو اوسنۍ پالیسي د دې ډلې د خلکو د حقونو او اساسي ازادۍ پر وړاندې د سترې پالیسي یوه برخه ده، او په رسنیو باندې محدودیتونه د دې ډلې د ایډیالوژیکو ژمنو په لړ کې راځي. افغانستان د داسې واکمنۍ په دوام سره هره ورځ له مدني ژونده ډېر واټن اخلي او د بنسټپالو او افراطي عناصرو لپاره پر لوی ډګر بدلېږي. که پر دې ډله جدي فشارونه نه وي او مالي مرسته ورسره روانه وي، نو په منځنمهال کې به هر ډول ازاد او غیر دولتي فعالیتونه فلج کړي او په اوږدمهال کې به په افغانستان کې بشپړه ټولنیزه طراحي پلې کړي. په داسې یوه ټولنه کې چې په ایډیالوژیک ډول طراحي شوې ده، هنري فعالیتونو ته هېڅ ځای نشته، ازادو رسنیو ته د دوام دلیل نشته او د خلکو د حقونو د دفاع لپاره هېڅ معنا نه پاتې کېږي.
په طالباني افغانستان کې غږ او تصویر مخ په له منځه تلو دی او طبیعي ژوند د زوال په حال کې دی. هغه څه چې په دې برخه کې پېښېږي د یوې اوږدې لارې پیل دی، نه پای. هغه کسان او ډلې چې د خلکو د حقونو د ترلاسه کولو په لټه کې دي، باید د اوږدمهاله او سختو هڅو لپاره ځانونه چمتو کړي چې ښايي کلونه او یا نسلونه وخت ونیسي. د لنډمهاله تاکتیکي ګامونو له لارې په دې ډلې کې بنسټیز بدلون نه راځي، او د خلکو د حقونو دفاع لپاره باید بنسټیزې لارې ولټول شي او د هغې د لګښتونو د ورکولو لپاره چمتووالی ونیول شي.
