په لسم ټولګي کې وم چې د ښوونځي دروازې وتړل شوې. لا هم هغه نېټه رایاده ده؛ یکشنه، د ۱۴۰۰ کال د زمري ۲۴مه، د سهار ۱۱:۲۴ دقیقې.
لا مې هیله لرله چې ښوونځی به بېرته پرانیستل شي. ډېر وخت مې انتظار وکړ. کله کله به اوازې خپرېدې چې د شنبې په ورځ به ښوونځي بېرته پرانیستل شي. زه به هم هیلهمنه شوم؛ خو هغه شنبه هېڅکله رانغله. د شنبې ورځې یوه بلې پسې تېرېده، خو د ښوونځي دروازې لا تړلې پاتې وې. ورو ورو مې خپله هیله له لاسه ورکړه.
زه په لسم ټولګي کې وم او د هماغه تعلیمي کال یو څه پاتې و. نور مې باور نه کېده چې بېرته به ښوونځي ته ستنه شم. د زدهکړو لړۍ مې درېدلې وه او نه پوهېدم چې له دې وروسته به څه کوم.
بل پلو، اقتصادي ستونزې هم وې. داسې مې احساسوله چې لږ تر لږه باید یو مهارت زده کړم؛ داسې چې په راتلونکې کې راسره مرسته وکړي.
خیاطي مې پیل کړه او په تولیدي شرکتونو کې مې کار وکړ. دوه کاله تېر شول او په دغو دوو کالو کې مې ژوند یوازې خیاطۍ ته محدود شوی و؛ نه درس و، نه کتاب او نه زدهکړې. له سهاره تر ماښامه به مې کار کاوه او د ترلاسه کېدونکو پیسو یوه برخه به مې سپموله. هڅه مې وکړه چې ځان ته یو موبایل واخلم او له څه مودې وروسته وتوانېدم چې یو کارول شوی موبایل برابر کړم.
ورو ورو مې د خپلواکۍ احساس کاوه او ځینې جامې او شخصي اړتیاوې مې په خپلو پیسو پېرلې؛ خو په کاري بوختیا کې مې زدهکړې هېرې کړې وې. ان دا مې هم په یاد نه و چې وروستی ځل مې کله ځان ته قلم او کتابچه اخیستې.
دوه کاله مې خیاطي وکړه او د ژوند دوه کاله مې په خیاطۍ کې تېر شول؛ بې له دې چې تصور وکړم، یوه ورځ به بېرته د زدهکړو لارې ته راګرځم. خو یوه شپه یوه کوچنۍ پېښه وشوه چې د ژوند لوری یې راته بدل کړ.
خور مې خپله د کورنۍ دندې کتابچه راوړه او له ما یې وغوښتل چې د ریاضي د پوښتنو په حلولو کې ورسره مرسته وکړم. ډېره ستړې وم، خو ومې منله. له ځان سره مې فکر وکړ چې دا پوښتنې خو دومره سختې نه دي؛ جمع، تفریق، جذر او توان.
خو کله مې چې کتابچه پرانیسته او پوښتنو ته مې وکتل، ناڅاپه پوه شوم چې په هېڅ یوې یې نه پوهېږم. پوښتنو ته مې کتل، خو نه پوهېدم چې له کومه ځایه یې پیل کړم. هر څومره مې چې هڅه وکړه، هېڅ مې په یاد نه راتلل.
هغه شېبه راته ډېره درنه وه. هغه نجلۍ چې یو مهال د ټولګي اول نومره وه، اوس نه شي کولی د ریاضي ساده پوښتنه حل کړي. په خواشینۍ مې خپلې خور ته وویل: «نه یې شم حل کولی.»
ښايي دا نورو ته یوازې د ریاضي یوه پوښتنه وي، خو ماته هغه شپه د بیدارۍ زنګ و؛ د بدلون یو ټکان. ټوله شپه مې فکر کاوه چې پر کوم لوري روانه یم؟ زه چې یو وخت د ټولګي اول نومره وم، اوس ان د ریاضي یوه پوښتنه هم نه شم حل کولی. هغه ساجده چې غوښتل یې سیاستواله شي او د خلکو له حقونو دفاع وکړي، چېرته لاړه؟
پوهېدم چې د پرمختګ له مهمو لارو یوه یې د زدهکړو او پوهې ترلاسه کول دي؛ نو ولې مې خپله د هغه څه پر خلاف عمل کاوه چې باور مې پرې درلود؟ هغه مهال یوازې ۱۷ کلنه وم، خو هماغه شپه پوه شوم چې که زه خپله د خپلې راتلونکې لپاره هڅه ونه کړم، هېڅوک مې پر ځای څه نه کوي.
دې پېښې مې په ذهن کې د بدلون یوه څپه پیل کړه. پرېکړه مې وکړه چې بېرته زدهکړې پیل کړم. خیاطي مې پرېښوده او په هغو پیسو چې راسره وې، د انګلیسي ژبې زدهکړه مې پیل کړه. په ۲۰۲۴ کال کې مې د انګلیسي ژبې دوره بشپړه او ترې فارغه شوم؛ خو دا یوازې د لارې پیل و.
وروسته مې د ویناوالۍ مهارتونه زده کړل او د هماغه کال په وروستیو کې مې دا دوره هم بشپړه کړه. ورو ورو مې په سیمینارونو کې ګډون پیل کړ او په کلتوري او تفریحي پروګرامونو کې مې د ویاندې په توګه برخه اخیسته.
له ویناوالۍ سره مې لېوالتیا د دې لامل شوه چې په پروګرامونو کې د ګډون ډېر فرصتونه ترلاسه کړم. د هڅوونکو کتابونو لوستل مې پیل کړل او د خبریالۍ، ویاندویۍ او کیسه لیکنې په برخو کې مې په انلاین ښوونیزو پروګرامونو کې ګډون وکړ.
خیاطي مې بشپړه له ژونده لرې نه کړه. خیاطي مې تر ډېره د یوه مهارت په توګه او کله کله د عاید د سرچینې په توګه روانه وساتله. له څه مودې وروسته د EBA له ښوونیز پروګرام سره اشنا شوم. په پیل کې مې باور نه کېده چې دا پروګرام به رښتینی وي؛ خو رښتینی و او یو ځل بیا زدهکوونکې شوم. په ۲۰۲۶ کال کې د همدغه ارزښتناک ښوونیز پروګرام په همکارۍ له دولسم ټولګي فارغه شوم.
د ښوونځي له بشپړولو وروسته راته زدهکړو نوې مانا پیدا کړه. نن زه د ښځو په یوه انلاین پوهنتون کې د حقوقو او سیاسي علوم په څانګه کې زدهکړې او له افغان نجونو سره یوځای په علمي غونډو کې ګډون کوم.
کله چې نن تېر ژوند ته ګورم، خپله لار راته عجیبه ښکاري. هغه نجلۍ چې یوه وخت په لسم ټولګي کې پاتې وه؛ هغه نجلۍ چې دوه بشپړ کاله یې له سهاره تر ماښامه خیاطي کوله او ان دا یې هم نه په یادېدل چې وروستی ځل یې کله قلم اخیستی، نن په سیمینارونو او ټولنیزو او رسنیزو پروګرامونو کې ګډون کوي، انګلیسي تدریسوي، په پوهنتون کې زدهکړې کوي او له افغان نجونو سره یوځای په علمي غونډو کې برخه اخلي.
ښايي د دې کیسې لوستل تر پنځو دقیقو ډېر وخت ونه نیسي؛ خو ما دا پنځه دقیقې د خپل ژوند په څو کلونو کې تېرې کړې دي. د دې کیسې د هرې لنډې جملې تر شا داسې ورځې پرتې دي چې په رښتیا مې لیدلې دي.
یو وخت مې فکر کاوه چې د ښوونځي د دروازو تړل کېدل راته د زدهکړو د لارې پای دی. خو نن پوهېږم چې هغه یوازې د یوې لارې پای و؛ بله لار لا وه. ښايي زما د ټولې کیسې مانا همدا وي: له داسې ځایه مې پیل وکړ چې غږ مې د سیوري په منځ کې ورک و؛ خو ګام په ګام مې داسې لار وموندله چې خپل غږ مې بېرته وموند.
