د هلمند اوسېدونکي؛ د رخام ډبرو د قاچاق مخه دې ونیول شي

هلمند د افغانستان یو له هغو ولایتونو څخه دی چې د میلیاردونو ډالرو په ارزښت د نفتو، ګازو، يورانيمو د زېرمو درلودلو تر څنګ د رخامو او مرمر ډبرو زېرمې هم پکې موجودې دي.
د هلمند ولایت په ديشو ولسوالۍ کې د مرمر ډبرو کانونه شتون لري چې اوس پاکستان او ایران ته په قاچاقي توګه لېږدول کېږي. هلمند مېشتي غوښتنه کوي چې ددغه قاچاق مخه ونیول شي.
د هلمند د رخام ډبرو د پروسس فابریکې مشر، عبدالحکیم مثمر وايي چې، د یادې فابریکې عملیاتي ډله د ۱۳۸۹ کال راهیسې د رخام ډبرې کان ته په مستقیمه توګه لاسرسی نه لري.
مثمر وایي، اوس يې هڅې پېل کړې چې، د خامو موادو د کمښت د له‌منځه وړلو لپاره د رخام ډبرې کان ته مستقم لاسرسی پيدا کړي؛ چې پر مټ به یې د دوی توليدات زيات او د رخام د قاچاق مخه هم ونيول شي.
عبدالحکیم مثمر وايي: «په داسې حال کې چي موږ په هلمند کې د رخام ډبرې د پروسس فابریکه لرو، خو بیا هم دغه ډبره له نورو شرکتو څخه پېرو، ځکه خپله ورته لاسرسی نه لرو.»
په هلمند کي د رخام او مرمرو ډبرو کانونه د محمد‌ظاهر شاه د واکنمۍ پرمهال کشف شوې او همغه وخت ورته د پروسس لپاره فابریکې جوړې شوې، خو اوس دغه کانونو ته د امنیتې ستونزو له امله لاسرسی کم دی او دغه ډبرې په قاچاقي ډول استخراجېږي.
د هلمند ولایت د ولایتي شورا مرستيال، عبادالله علیزی وايي: «دغه ډبره پاکستان ته په قاچاقي ډول وړل کېږي او په نړیوالو بازارونو کې د پاکستان په نوم پلورل کېږي. نوموړي زیاته کړه چې د کانونو د غیرې قانوني کیندلو مخه باید ونیول شي.
علیزی وايي چې د تېرو لسو کلونو راهيسې د دغه کان د غیرې قانوني کيندنې مخه دولت نه ده نیولې او په قاچاقي ډول کيندل کیږي او دولت ته یې له زيان څخه پرته کومه بله ګټه نه رسیږي.
نوموړي زياته کړه: «موږ د هلمند په خانشین او ديشو ولسوالیو کي ډېر کانونه لرو چې یو خت ورڅخه په ښه ډول ګټه پورته کېده او همدا ډول نور ارزښت لرونکي توکي دي چې هغه هم ښه قیمت لري او د افغانستان د اقتصاد په پیاوړي کېدو کې رغنده رول لوبولی شي، خو له بده‌ مرغه دولت په دې نه دی توانېدلی چې د دغه توکو د قاچاق مخنيوی وکړي. د سیمې د اوسېدونکو څخه اورو چې، هلته په کانونو کې په خورا بې رحمانه توګه چاودنې کیږي او ګڼ شمېر ارزښتناکه توکي ویستل کیږي او بیا پاکستان او چین ته وړل کیږي.»
دا چې تر دې دمه د دغه کانونو د غیرې قانوني استخراج مخه ولې نه ده نیول شوې، په اړه یې د هلمند ولايت والي، عبدالنبي الهام وايي چې، د نا امنۍ له امله د هلمند کانونه په قاچاقي توګه کيندل کېږي.
ښاغلي الهام څرګنده کړه چې، د کانونو د ساتلو او قاچاق د مخنيوي لپاره پلان جوړ شوی او ډېر ژر به عملي شي.
د هلمند والي وويل: «نا امني شته، هلته په سیمو کې مخالف وسله ‌وال کار کوي، کانونه استخراجوي او د سيمې قاچاقبران هم هلته بوخت دي، خو ددې کار د مخنيوي لپاره د افغانستان اسلامي جمهوري دولت نوې طرحه جوړه کړې چې ډېر ژر به عملي شي.»
د هلمند اوسېدونکو څو څو ځلې د کانونو د غیرې قانوني کيندنو او قاچاق د مخنيوي پر وړاندې غږ پورته کړی خو تر اوسه يې کومه پايله نه ده لرلې.