په هرات کې ځايي طالب چارواکي او بڼوال وايي چې په دغه ولایت کې د وروستیو بارانونو لامله د میوو په ځانګړې توګه د انګورو په حاصلاتو کې ډېروالی راغلی دی.
څو ورځې وړاندې هرات د انګورو، اینځرو او نورو کرنیزو محصولاتو د اتم فیستیوال کوربه و؛ خو بڼوال وايي چې بیه یې ټيټه ده او بازار یې پيکه دی. هغوی بهرنیو هېوادونو ته د هوايي دهلیزونو له لارې د کرنیزو محصولاتو د لېږلو غوښتنه کوي.
محمدعظیم په هرات کې د میوې باغ لري. هغه سږکال په دغه ولایت کې د انګورو حاصلاتو له ډېرېدو خوشحاله دی؛ خو د مارکیټ له نشتوالي او ټيټه بیه یې سرټکوي. نوموړی وايي که حالت همداسې وي په خبره یې، له باغدارۍ سره به د خلکو لېوالتیا کمه شي.
محمدعظیم وايي: «سږکال د انګورو حاصلاتو له ډېرېدو ډېر خوشحاله یم؛ اوس چې انګور پاخه شوي بڼوال خپل انګور نه شي پلورلی، دا ملا ماتوونکې ده.»
نوموړی زیاتوي: «کله چې انګور پاخه شول، بیه یې ولوېده او په هرات کې یو کیلو انګور له ۲۵ تر ۳۰ افغانیو او ان له هغې په ټيټه بیه پلورل کېږي. موږ اړ یو چې انګور په ټيټه بیه وپلورو؛ ځکه لاس مو بند دی. که حالت همداسې دوام وکړي، زه خپله له باغدارۍ لاس اخلم، ځکه له ګټي یې تاوان ډېر دی.»
فیضاحمد په هرات کې یو بل باغ لرونکی دی. نوموړی وايي چې د سړو خونو د نشتوالي، د هوايي دهلیز له لارې د نه صادرېدو او له بڼوالو د نه ملاتړ لامله په کورنیو بازارنو کې د انګورو بیه ټيټه شوې ده.
دا بڼوال وايي: «د انګورو د راټولېدو موسم معلوم دی. کله چې انګور پاخه شي، باغ لرونکي یې په یو ځلي توګه د ګارګر پیسو او نورو لګښتونو د پوره کولو لپاره بازار ته وړي. کله چې انګور په یو ځلي ډول بازار ته راووځي، پلورونکی هم اړ دي چې په کمه بیه یې وپلوري.»
فیضاحمد زیاتوي: «کروندګر اړ دي چې خپل محصول وپلوري. دا چې سړې خونې نه شته، نو موږ اړ یو چې د خرابېدو له وېرې یې په ټيټه بیه وپلورو او که سړې خونې وایې په کمه بیه مو نه پلورل. بله ستونزه دا چې د هوايي دهلیز له لارې صادرات نه شته. که د هوايي دهلیز له لارې صادرات وي، د هرات انګور نړیوال مارکېټ لري. دا چاره هم د انګورو په بیه اغېز لري.»
هرات په افغانستان کې د ډول ډول انګورو په لرلو مشهور دی. ویل کېږي چې په دغه ولایت کې تر ۱۲۰ ډېر ډوله انګور شته. د انګورو تر ټولو لوی باغونه په ګذره، انجیل او پښتون زرغون ولسوالیو کې دي. فخري، لعل، کشمشي، عسکري، پشنګي، حسیني، روچه، لوګي، صاحبي، ابي او مسکي د هرات د انګورو تر ټولو مشهور ډولونه دي.
اقتصادي کارپوهان هم په هرات کې د انګورو لپاره د مناسب بازار د نشتوالي او نرخونو د راټیټېدو اندېښنې تاییدوي.
د هرات پوهنتون استاد احمد سهیل (مستعار نوم) وايي چې طالبان دې کروندګرو او باغلرونکو ته اسانتیاوې برابرې کړي؛ څو په خبره یې، هغوی وکړای چې په کورنیو او بهرنیو مارکېټونو کې خپل محصولات په مناسبې بیې وپلوري.
ښاغلي سهیل له ۸صبح ورځپاڼې سره په خبرو کې زیاتوي: «له بده مرغه په افغانستان کې کروندګر او بڼوال زیانمنه طبقه ده او باید دا حالت ودرول شي. کرنیزو محصولاتو ته یوه غوره لار د سړو خونو جوړول دي چې کروندګر وکړای خپل محصولات پکې وساتي. هوايي دهلیز هم د افغانستان میوو په ځانګړې توګه د انګورو صادرولو لپاره اغېزمنه لار ده.»
د هرات پوهنتون دا استاد زیاتوي: «اړتیا ده چې د میوو رسېدو پرمهال پر ټولو وارداتي میوو مالیه لوړه شي، څو بڼوال وکړای شي خپل محصول په ښه بیه وپلوري.»
ورته مهال، په هرات کې د کرنې ریاست د کرنیزو چارو آمر محمدنسیم سحر وايي چې سږکال به دغه ولایت کې د انګورو حاصلات ډېر شوې دي. نوموړی وايي چې د انګورو په حاصلاتو کې د شاوخوا ۳۰ تر ۳۵ سلنې ډېروالی راغلی دی.
