۸صبح، کابل: د بې پولې ډاکټرانو سازمان (MSF) ویلي چې د افغانستان په سوېلي ولایتونو کې د هغو ماشومانو شمېر چې د سختې خوارځواکۍ له امله د درملنې لپاره د تغذیې روغتيايي مرکزونو ته مراجعه کوي، په اندېښمنوونکې توګه زیات شوی دی.
دغه سازمان جمعه د چنګاښ پر ۵مه، په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د نړیوالو مرستو کمښت، پرلهپسې وچکالۍ او د طبي خوړو د رسولو په بهیر کې ګډوډي په افغانستان کې د خوارځواکۍ د ناورين د پراخېدو اصلي لاملونه دي.
د بې پولې ډاکټرانو سازمان زیاته کړې چې د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له میاشتې تر اپرېل پورې د هغو ماشومانو شمېر چې د سختې خوارځواکۍ له امله د دغه سازمان تر ملاتړ لاندې د افغانستان په سوېل کې په روغتیايي مرکزونو کې بستر شوي، د تېرو درېیو کلونو د همدې مودې د منځنۍ کچې پرتله څه باندې ۳۰ سلنه زیات شوی دی.
د دغه سازمان په وینا، ډېری دغه ماشومان تر یو کال کم عمر لري.
د افغانستان په سوېل کې د بې پولې ډاکټرانو د طبي همغږۍ مسوولې انا لیلیا بانداویلي دي: «ماشومان هغه مهال موږ ته را رسېږي چې روغتیايي وضعیت یې ډېر خراب شوی وي او له داسې ستونزو سره مخ وي چې مخنیوی یې کېدای شو.»
هغې زیاته کړې چې دا وضعیت د خوړو د خوندیتوب د خرابېدو او په هېواد کې د خوارځواکۍ د ژر تشخیص او درملنې د نظام د کمزوري کېدو ښکارندويي کوي.
د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال له پیل راهیسې د نړیوالو مرستو د پام وړ کمښت د ۴۴۵ روغتیايي مرکزونو د تړل کېدو یا د فعالیت د ځنډېدو لامل شوی چې په هغو کې ۲۰۳ ګرځنده روغتیايي او تغذیوي ډلې هم شاملې دي.
دغو مرکزونو تر دې وړاندې د خوارځواکو ماشومانو په ژر تشخیص او د درملنې د خدمتونو په وړاندې کولو کې مهم رول درلود.
بې پولې ډاکټرانو خبرداری ورکړی چې پرلهپسې وچکالیو، د کرنیزو محصولاتو کمښت او د سیمهییزو کړکېچونو له امله د پولو تړل کېدو د خوړو خوندیتوب نور هم کمزوری کړی او ځانګړو روغتايي خوړو ته یې د ماشومانو لاسرسی له ستونزو سره مخ کړی دی.
په خبرپاڼه کې راغلي چې یوازې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو څلورو میاشتو کې، د هلمند ولایت د بست ولایتي روغتون د تغذیې په روغتيايي مرکز کې پر سختې خوارځواکۍ اخته څه باندې ۱۵۰۰ ماشومان بستر شوي؛ چې دا شمېر د ۲۰۲۲ کال د همدې مودې پرتله تر دوه برابره ډېر دی.
دغه راز، په کندهار ولایت کې هم په همدې موده کې له ۵۷۰ ډېر ماشومان تر درملنې لاندې نیول شوي او د ظرفیت د کمښت له امله تر ۳۰۰ ډېر نور ناروغان نورو روغتیايي مرکزونو ته لېږدول شوي دي.
د بې پولې ډاکټرانو سازمان له مرستندویانو، روغتیايي چارواکو او اړوندو بنسټونو غوښتي چې په افغانستان کې د تغذیې د پروګرامونو بوديجه ژر تر ژره بېرته فعاله کړي او د طبي خوړو او طبي تجهیزاتو د دوامدارې رسونې ضمانت وکړي.
دغه سازمان خبرداری ورکړی چې که اوسنی وضعیت دوام ومومي، لا ډېر ماشومان به له ژغورونکو روغتیايي خدمتونو بېبرخې شي.
