څوک چې ننګرهار ته ځي، د نارنج، مالټې، ګنیو او خوږو ګوړو انځور یې ذهن کې وي. د ژمې په موسم کې هم نارنج، مالټه او لیمو رسیږي او هم د ګنیو فصلونه رسیدلي وي، چې د ژمې به سړه هوا کې د ګنیو له ګاڼیو خواږه او تاوده تپونه پورته کیږي او خلک ورته ورمات وي.
سږکال د ننګرهار په کامې ولسوالۍ کې د نورو کلونو په پرتله بزګرو زیات ګڼي کرلي او د ګوړو تولید هم له پخوا زیات شوی دی.
د کامې ولسوالۍ په نواباد سیمه کې د ګوړې یو ګاڼۍ کې ګڼ شمیر خلک په کار بوخت دي، دا یوازې مصروفیت نه دی، بلکه د ورځې مزد هم اخلي. سږکال دې ولسوالۍ کې ښه فصلونه شوي دی.
د ګنیو خاوندان خوشاله دي، وايي هره ورځ یې تازه ګوړه خرڅېږي او خلک یې په نقدو پیسو اخلي.
سرور ګوړه پخوي او وايي: «پر لاس جوړه شوې ګوړه مې اوس د هېواد ګڼو ولایتونو ته رسېږي او د نورو بازاري ګوړو په پرتله یې خوند او رنګ دواړه ښه دي. له لرو پرتو سیمو خلک راځي او دلته ورته ډول ډول ګوړه جوړوو.»
نوموړي زیاته کړه، د ګنیو ډولونه هم بیل دي، خو د شنو ګڼیو ګوړه خوږه ده او زیاته ګوړه ورکوي.
د سرور په خبره، دا یو ساده او وطني سیستم دی، پخوا به له غوایانو د ګڼیو د زبیښلو لپاره کار اخیستل کیده، چې د ګڼیو تولید به دومره نه و، اوس دا چاره په ماشینونو کیږي، چې دهقانانو ته یې کار اسانه کړی دی.
شکور په ګاڼۍ پسې اور اچوي، ژمی یې تود دی، خو کار یې له اور سره دی او سخت دی. نوموړی وايي، خوشاله دی چې په خپل کور کلي کې ورته کار برابر دی او د اولادونو لپاره حلاله روزي ګټي.
شکور زیاته کړه: «ټول کار مې له اور سره دی، خوشاله یم او بیګا ته له ځان سره دومره څه کور ته وړم، چې شپه مو پرې په مړه ګیډه سبا شي. هم مزدوري کوم او هم د کار په پایله کې یو وطنی تولید بازار ته وړاندې کوو. له دې وړاندې به له کوزې پښتونخوا ګوړه د افغانستان بازارونو ته راتله.»
سمندر له کابل څخه راغلی دی او غواړي د کامې ګوړه وپېري. نوموړی وايي، دا ګوړه خوندوره او طبیعي ده.
دغه راز احسانالله هم له کونړه کامې ولسوالۍ ته راغلی او غواړي ګوړه واخلي. نوموړی وايي: «ګڼو کلیوالو د کامې ګوړه غوښتې، نو ګاڼۍ ته راغلی یم چې ټولو ته ګوړه یوسم. پخوا به مې یوازې د ځان لپاره وړله، اوس چې یې کلیوالو مزه څکلې، هر یو یې رانه غواړي چې ګوړه ورته یوسم، دا سوچه او خوږه ګوړه ده.»
له دې وړاندې د ګنیو کرکیله دومره نه وه، خو دا چې اوس له یو خوا ګوړه مشهوره شوې ده او نورو ولایتونوته هم ځي او له بلې خوا بزګرو ته ښه ګټه کوي، نو هر یو هڅه کوي پر خپلو ځمکو ګني وکري او د ژمې په ساړه موسم کې هم تودې ګوړې وخوري او هم یې جیبونه ډک وي.
