یادونه: «په لیکنه کې راغلي نظرونه په لیکوال پورې اړه لري او مجله یې رد یا پخلی نه کوي!»
شاوخوا سل کاله وړاندې بریتانیا «انګلیس» پر افغانستان د صوبه سرحد له لارې یرغل وکړ او افغانستان ته دننه شو او له څو میاشتو جګړو ورورسته یې اوربند وکړ.
له بهرنیو او کورنیو دسیسو وروسته افغان پاچا غازي امان الله خان په ۱۹۱۹زېږدیز کال کې د افغانستان خپلواکي اعلان او د خپلواکۍ له امله ولس او حکومت د ځان ملاتړی کړ.
پر مترقي او شعوري ملي شخصیت غازي امان الله خان حبیب الله کلکاني د اسلام پالنې په نوم پاڅون او بغاوت وکړ او د انګرېز په مرسته واک ته ورسېد او تر نهو میاشتو اړ او دوړ وروسته د سپه سالار نادرشاه په وسیله له واکه لرې او د ولس په ټینګار نادرشاه واکمن شو. نوموړی څه باندې څلور کاله وروسته پر زده کوونکو د ډالیو د وېشلو پر مهال ووژل شو او بیا یې نولس کلن زوی محمد ظاهر شاه واکمن شو، خو څلوېښت کاله وروسته یې د تره زوی سردار محمد داود پرې سپینه کودتا وکړه او د لومړي ځل لپاره یې جمهوریت اعلان کړ.
وروسته پر جمهور رئیس محمد دادود خان کمونیستانو کودتا وکړه او د کورنۍ ۱۷ تنه غړو سر ه يې په شهادت ورسوه او د نور محمد ترکي په مشرۍ د خلق دیموکراتیک حکومت اعلان شو. له دسیسو جوړولو وروسته ترکی له واکه لرې او حفیظ الله امین د سلو ورځو لپاره مشر شو چې لنډه موده وروسته یې ترکی هم خوندي کړ، خو وروس د حفیظ الله امین هغه ګستاخي چې د دوی سفیر یې په افغانستان کې په څپېړه وهلی ؤ ونشوه زغملی او نېغ په نېغه یې په لومړیو کې یو نیم لک پوځ د امو له پولو راواوښت او پوخ انقلابي انسان چې خوله یې د لېنن په دوردونو نه ستړې کېده له ځان سره راوست او د کابل پر زړه یې د پرچم تر توغ لاندې پر ګدۍ کښېناوه.
کارمل د هېواد پر سیاست او ډیپلوماسۍ، اقتصاد، فرهنګ او نورو دولتي ملي شاخصونو او محورونو خپل اغېز ثابت کړ. روسي پوځ په افغانستان کې کابو ۱۰ کاله پاتې شو او په همدې لړ کې د وخت وروستی جمهور رئیس ډاکتر نحیب الله واکمن ؤ چې شهنواز تڼي پرې ناکامه کودتاه وکړه. ډاکټر نجیب د ملګرو ملتونو د پروتوکول له مخې له واکه لرې او ځای یې مجاهدینو ډک کړ چې لومړی واکمن یې صبغت الله مجددي ؤ. مجددي دوه میاشتې واکمني وکړه او تر هغې وروسته برهان الدین رباني راغی چې درې ځلې یې واکمني تمدید کړه، خو د دوی له راتګ سره سم هېواد د کورنیو جګړو په اور کې داسې وسوه چې په زرګونو انسانان مړه او معیوب او په میلیونونو کډوالۍ ته اړ شول او دا چې څومره بې عزتي او مادي زیان واوښت د هغې حساب نه ؤ معلوم.
د کورنیو جګړو او فجایعو له امله طالبان را پورته او په دریو میاشتو کې یې پر پلازمېنې سربېره تر نیمایي زیاته خاوره په واک کې راوسته او کابو ۷ کاله یې د افغانستان پر پنځه نوي سلنه خاوره واکمني وکړه چې بالاخره د اسامه بنلادن له امله یې د سپټمبر تر پېښې وروسته نظام ړنګ او ولسمشر حامد کرزي لنډ مهاله، منځمهاله او اوږد مهاله واکمني وکړه او بالاخره ولسمشر محمد اشرف غني د ایتلافي حکومت په رامنځته کېدلو سره دا دی د دویمې دورې واکمني يې روانه ده او ویل کېږي چې له طالبانو سره د سولې له امله یو ځل بیا موقت یا لنډمهالی حکومت رامنځته کېږي، نو دا د افغانستان یوه پېړۍ وه چې پر اخ او ډب او وژنو سربېره یې بنسټیز مسایل هم تالا ترغۍ شول، خو تمه ده چې ځینې اساسي کارونه تر دې وروسته وشي او دا چې امریکا په افغانستان کې بریالۍ وه او که د روس په برخلیک به اخته شي، وخت به یې ځواب ووايي.
