له هغې ورځې چې د افغان نجونو ژوند له ستونزمن پړاو سره مخ شوی او د ښوونځیو او پوهنتونونو د دروازو په تړل کېدو یې هیلې له منځه تللې، څه باندې پنځه کاله اوړي. هغه نجونې چې غوښتل یې په علم او پوهې ژوند او ټولنه بدله کړي او پرمختګ وکړي، نن د طالبانو د رژیم له خوا لګېدلو محدودیتونو له بنسټیزو حقونو بېبرخې کړې او له زدهکړو، ښوونځیو او پوهنتونونو پاتې دي.
پر افغانستان د طالبانو په واکمنېدو، د ښځو او نجونو د ژوند عادي بهیر بدل شو او د جنسیت له امله یې فعالیتونه محدود شول. له هغې ورځې څه باندې پنځه کاله تېرېږي چې زرګونه نجونې مجبوره شوې خپلې کتابچې او کتابونه یوې خوا ته کړي او د هغې ورځې انتظار وکړي څو وتوانېږي زدهکړې وکړي. خو څو کاله تېر شول، لا هم د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې نه دي پرانیستل شوې.
دا پنځه کاله یوازې یو شمېر نه دی؛ بلکې د عمر، پیغلتوب، هڅو او هغو ارمانونو برخه ده چې په چوپتیا کې تېره شوه. نن که راڅخه د زدهکړو حق نه وای اخیستل شوی، پوهنتون ته به تللم او لومړی تحصیلي کال به مې پیل کړی و. خور به مې فارغه شوې وه او ګڼو نورو نجونو به له ځنډ پرته د کار او پرمختګ پر لاره خپل سفر ته دوام ورکړی و. خو د طالبانو رژیم یوې سترې او ناعادلانه پرېکړې مو د ژوند، فعالیتونو او هیلو پر وړاندې یو لوی خنډ رامنځته کړ او دروند سیوری یې پرې وغوړاوه او د هرې ورځې په تېرېدو د محدودیتونو لمن پراخېږي.
موږ هغه نجونې و چې سهار به مو په هیله سترګې پرانیستې، د ښوونځي بکسونه به مو چمتو کول، د ازموینو لپاره به مو درسونه ویل او د راتلونکې لپاره به مو پلانونه جوړول. خو نن بیا سهار په ناهیلۍ پیلېږي او شپه په درانه خپګان تر سهاره رسېږي.
په دغو پنځو کالو کې ګڼې نجونې د زدهکړو، انتخاب او د راتلونکې د جوړولو له حقه بېبرخې شوې دي؛ هغه چې ډاکټرانې، ښوونکې، انجنیرانې، لیکوالانې او هنرمندانې جوړېدای شوای.
نن له زدهکړو د پاتې شوې نجلۍ په توګه یو وار بیا لیکم او غږ پورته کوم چې درد مو یوازې د ښوونځیو د دروازو تړل کېدل نه دي؛ درد مو دا دی چې ورځې راباندې درېدلې دي. د عمر ټول کلونه مو تېر شول، د پیغلتوب ورځې مو پای ته ورسېدې، خو هغه فرصتونه چې له لاسه مو ورکړل، بېرته نه راګرځي.
پنځه کاله کېږي چې ګڼې افغان نجونې هغو کتابونو، ټولګیو او پوهنتونونو ته په ارمان ګوري چې نن یې ځایونه تش پاتې دي. پنځه کاله کېږي چې ګڼې میندې او پلرونه هیله لري، یو وار بیا ښوونځيو ته د خپلو لوڼو د تګ موسکا وویني. هیله لرم چې هغه ورځې بیا را وګرځي.
نن، له ټولو محدودیتونو سربېره، لا هم د نجونو په سترګو کې د هیلو ځلا شته او د بېرته الوت لپاره د کوچني فرصت په لټه دي. له دغو ټولو محدودیتونو سره سره هم د نجونو په زړونو کې هیله ژوندۍ پاتې ده.
نجونې د یوې غوره سبا په هیله ژوند کوي او ساه اخلي. د ټولو محدودیتونو او د اسارت د درانه سیوري سربېره تسلیمې نه شوې او د ازادۍ راتلونکې ته یې هیلې تړلې دي؛ هغه نجونې چې لا هم زدهکړې کوي، هڅه کوي او باور لري چې علم او هیلې تل نه شي خاموشېدای.
زه هم له همدغو نجونو یوه یم؛ هغه نجلۍ چې پر یوې روښانه راتلونکې باور لري او هڅه کوي د ستونزمنو شرایطو په منځ کې د ځان بسیاینې او پرمختګ لار ومومي. باوري یم چې یوه ورځ به راشي چې د استبداد ځنځیرونه به مات کړو او د ازادۍ پر لور به وزرونه وغوړوو.
