د بین الافغاني مذاکراتو ټکنی بهیر

د بین الافغاني مذاکراتو د دوهم پړاو له پيلېدو کابو دوې اونۍ تېرېږي. ددغه بهیر له بیا پیل سره سره، د سولې په خبرو کې د پام وړ پرمختګ نه دی شوی. له اوږدې مودې وروسته، د دواړو پلاویو لږ شمېر غړو د مرغومي په ۲۸مه سره وکتل. ټاکل شوې وه چې په دغه کتنه کې د مذاکراتو د دوهم پړاو لپاره د دواړو لوریو د راتلونکو پروګرامونو په اړه خبرې اترې وشي. ځینې سرچینې وايي چې د سولې مذاکراتو بهیر په امریکا کې د سیاسي بدلونونو له امله، غړند پرمخ ځي. په دې توګه ښايي چې د مذاکراتو دوهم پړاو سپینې ماڼۍ ته د جوبایډن له ورتلو سره هم مهاله چټک شي. له بلې خوا، طالبانو له پاکستانه د خپل پلاوي د مشرانو له ورستنېدو وروسته د افغانستان د سولې لپاره د امریکا له ځانګړي استازي او د قطر له چارواکو سره کتنو ته دوام ورکړی دی. له زلمي خلیلزاد سره ددې ډلې د پلاوي د بحث موضوع د طالب بندیانو خلاصون او له تور نوملړه ددغې ډلې ایستل بلل شوي دي. دا کتنې په داسې حال کې کېږي چې په هېواد کې تاوتریخوالی زیات شوی او په دې اړه په ملي او نړیواله کچه اندېښنې ډېرې شوې دي.
د دولت او طالبانو د مرکچي پلاویو غړو د مرغومي په ۲۸مه نېټه په قطر کې سره وکتل. په دوحه کې ځینو سرچینو په دې اړه ۸صبح ته ووېل چې د دواړو لوریو د پلاویو لږ شمېر غړو په دغه ناسته کې ګډون درلود. ددې کتنې موخه، د سولې د بین الافغاني مذاکراتو د دوهم پړاو د راتلونکو پروګرامونو تنظیمول بلل شوي دي. دغه ناسته د مذاکراتو په دې پړاو کې د دواړو لوریو ترمنځ درېیمه کتنه ده. د طالبانو د سیاسي دفتر د مرستیال او د مرکچي پلاوي د مشر په ګډون د طالب پلاوي اصلي غړي دوحې ته ورسېدل. په وروستیو ورځو کې، د دولت او طالبانو د مرکچي پلاویو مشرانو دوه ځله سره وکتل.
د ویلو ده چې ټاکل شوې وه د دواړو لوریو ترمنځ درېیمه کتنه قطر ته د طالب پلاوي د مشرانو په ورستنېدو ترسره شي، خو دا ناسته لومړی د مرغومي ۲۶مې او بیا ۲۷مې ته وځنډېده.
له تاوتریخوالي سره په یو وخت؛ له خلیلزاد سره کتنه، طالبان د خپلو بندیانو پر خلاصون ټینګار لري
د سولې مذاکراتو په بیا پیلېدو سره، د افغانستان د سولې لپاره د امریکا ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد هم قطر ته ورسېد او د دواړو لوریو له پلاویو سره یې وکتل. د سرچینو په وینا، خلیلزاد په دوحه کې د دولت او طالبانو له مرکچي پلاویو سره د ځینو موضوع ګانو په اړه بحث او خبرې کړې دي. که څه هم سرچینو له خلیلزاد سره د دولت د مرکچي پلاوي د کتنې جزیات نه دې ورکړي، خو طالبانو ویلي چې د افغانستان د سولې لپاره د امریکا له ځانګړي استازي سره په کتنه کې یې ددې ډلې د پاتې بندیانو پر خلاصون او له تور نوملړه د طالبانو پر ایستلو ټینګار کړی دی.
په قطر کې د طالبانو د سیاسي دفتر ویاند محمد نعیم، د مرغومي په ۲۸مه پر خپله ټویټر پاڼه ولیکل چې ددې ډلې پلاوي دوه ځله له خلیلزاد سره وکتل. د افغانستان د سولې لپاره د امریکا له ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد او د امریکایي او ناټو ځواکونو له عمومي قوماندان سکاټ مېلر سره په لومړۍ کتنه کې ددې ډلې د پلاوي غړو ټینګار کړی چې باید د دوحې موافقې د اجرا په تېره بیا ددغې ډلې د پاتې بندیانو د خلاصون او له تور نوملړه د طالبانو د نوم د ایستلو په اړه ګامونه پورته شوی وای؛ ځکه د طالبانو په باور، ددې موضوع نه وروستي کېدو د سولې مذاکراتو پر بهیر منفي اغیزه کړې ده. په دوهمه کتنه هم د طالبانو، امریکا او قطر پلاویو خبرې سره وکړې. محمد نعیم ووېل چې په دې ناسته کې، د سولې د هوکړې د اجرا او د افغانستان د اوسني وضعیت په اړه بحث شوی دی. د محمد نعیم په تویت کې راغلي لوریو د خبرو له لارې د مسایلو پر حل ټینګار وکړ او وې ویل چې باید ټول اړخونه خپل مسوولیتونه ترسره کړي.
دا په داسې حال کې دي چې د یخنۍ موسم له رارسېدو سره سره په هېواد کې تاوتریخوالي زیات شوی دی. له بلې خوا، نړیوالې ټولنې د مرغومي په ۲۸مه د سولې له بهیره په ملاتړ کې د اجماع د پياوړتیا په نوم مجازي ناسته کې، یو ځل بیا د جګړې او تاوتریخوالي پر بندولو، د عمومي اوربند او د اوسني کړکېچ د اواري لپاره د سیاسي حل لارې پر لټولو ټینګار وکړ. د ملي روغې جوړې عالي شورا د یوې اعلامیې په خپرولو سره جوته کړې چې د بهرنیو هېوادونو استازو په دغه ناسته کې د تاوتریخوالي زیاتوالی او د هدفي وژنو دوام غندلی او ددې ناوړه بهیر د پای ته رسولو غوښتونکي شول. په دغه ناسته کې همداراز د سولې له هڅو، د مذاکراتو له چټکتیا او په دې بهیر کې د افغانانو پر مشرۍ ټینګار شوی دی.
د مهال وېش له مخې، باید د سولې د بین الافغاني مذاکراتو دوهم پړاو د مرغومي په شپاړسمه پيل شوی وای. له بلې خوا، ځینې موردونه له هغې جملې له پاکستانه دوحې ته د طالبانو د مرکچي پلاوي د یو شمېر غړو په ستنېدو کې ځنډ ددې لامل شو چې دا بهیر په ځنډ سره پیل شي له همدې امله، د دوهم پړاو مذاکراتو مقدماتي ناسته په ځنډ ترسره شوه. په لومړۍ ناسته کې پرېکړه وشوه چې د دواړو لوریو کاري ډلې د اجنډا د برابرولو په اړه بحثونو ته دوام ورکړي. خو د دواړو لوریو کاري ډلو له هغې ناستې وروسته، یوازې یو ځل سره کتلي دي. له دې مخکې هم ځینو سرچینو ویلي و چې طالبان سپينې ماڼۍ ته د جوبایډن د لارې موندلو په تمه دي او له همدې امله د مذاکراتو دوهم پړاو په جدي توګه پرمخ نه دی تللی.