د افغانستان د جمهوري نظام د پرځېدو د درېیمې کلیزې په مناسبت پېژندل شویو کورنیو او بهرنیو سیاسي څېرو د طالبانو د قومي تعصب پر دوام نیوکې کړې دي. دوی له طالبانو غوښتي چې د قوم او توکم تر نوم لاندې د افغانانو ځپل او ربړول پای ته ورسوي. دغو سیاستوالو همداراز خبرداری ورکړی چې که طالبان د هېواد دننه قومونو پر وړاندې له تبعیضي چلنده لاس وانخلي، افغانستان به د ناامنۍ خواته لاړ او په دغه هېواد کې به د وسلهوالو نښتو د پېښېدو لامل شي.
د افغانستان خلکو د اسلامي یووالي ګوند مشر، محمد محقق چهارشنبه د زمري پر ۲۴مه، د طالبانو رژیم د درېیمې کلیزې په مناسبت د طالبانو له خوا د قومونو او مذهبونو د حقونو په رعایت کولو ټینګار کړی دی. د دغه سیاسي ګوند مشر په یوې خپره کړې ویناپاڼه کې له طالبانو غوښتنه کړې چې د هغو وګړو پر وړاندې چې د دغې ډلې قوم او باور پورې اړوند نه دي، ځپل او ربړول پای ته ورسوي او له مخالفو سیاستوالو سره د سولې خبرې پیل کړي. نوموړي همداراز له نړيوالې ټولنې غوښتي چې د افغانستان د ستونزو اصلي اړخ دې د طالبانو پر ضد روان کړکېچونه په پام کې ونيسي او پر دغې ډلې دې فشار راوړي څو د سولې خبرو ته حاضر شي.
د افغانستان د اسلامي وحدت ګوند مشر او د هېواد د پخواني ولسمشر مرستیال محمدکریم خلیلي هم د هېواد پر روان وضعیت نیوکه کړې او ویلي یې دي چې د اوسني وضعیت دوام د افغانستان د خلکو لپاره د زغم وړ نه دی. نوموړي سهشنبه د زمري پر ۲۳مه په یوې ویناپاڼه کې ویلي چې طالبان باید د ټولو خواوو په ګډون یو منتخب، غیرمتمرکز حکومت ته حاضر شي. په دې ویناپاڼه کې د محمدکریم خلیلي له قوله ویل شوي: « د خلکو پر وړاندې د ظلم او له بشري حقونو د سرغړونې په صورت کې به افغانستان د یوې پټې ناامنۍ او ناوړه وضعیت پر لور لاړ شي.»
همداراز د افغانستان د ژغورنې لپاره د مقاومت عالي شورا چهارشنبه د زمري پر ۲۴مه په یوې ویناپاڼه کې ویلي چې طالبان په لومړي دورې کې (د ۱۳۷۸ هجري شمسې کال) د هېواد شمالي ولایتونو ته د ننوتلو پرمهال د بشري حقوقو جدي سرغړونې کړي او باید سزا ورکړل شي. د دې شورا غړو په باور د طالبانو چلند، فعالیتونه، او د فکر طرز په تېرو ۲۵ کلونو کې هېڅ بدلون نه دی کړی. په دې ویناپاڼه کې راغلي: «قتل عام، بندیانول، د ښځو نیول، د باغونو سوځول، د ونو پرې کول او د تاسیساتو تخریب د دغې ډلې له جنایتونو څخه دي چې تاریخ به یې هېره نه کړي.» ویناپاڼه زیاتوي چې طالبان پر افغانستان له بیا واک ته رسېدو وروسته د نویو لارو په کارونې سره د افغانانو ځپل، وژل، مجازات او بندي کول پیل کړي دي. د افغانستان د ژغورنې ملي شورا د طالبانو د واک ته له رسېدو وروسته تاسیس شوې او مارشال عبدالرشید دوستم، عطامحمد نور، محمد محقق، عبدالرب رسول سیاف، او سرور دانش د دغه سیاسي جریان لوړپوړي غړي ګڼل کېږي.
د افغانستان د سیاسي څېرو ترڅنګ، څو بهرنيو سیاستوالو هم د قومونو په ځانکړې توګه د هزارهګانو پر وړاندې د طالبانو پر تبعیضي چلند نیوکه کړې ده. د بریتانیا د پارلمان غړی، ډیویډ التون د طالبانو کړنې، په ځانګړې توګه د ښځو پر وړاندې د دې ډلې اقدامات، غندلي او له نړیوالې ټولنې څخه یې غوښتنه کړې چې د دغې ډلې د قومي تعصب پر وړاندې عملي ګامونه پورته کړي. نوموړي بریتانوي سناتور پنجشنبه، د زمري پر ۲۵مه، په اېکسپاڼه کې لیکلي چې پر افغانستان د طالبانو له واک ته رسېدو سره پر بشري حقوقو، په ځانګړې توګه د ښځو او قومي او مذهبي اقلیتونو پر حقونو، د نړیوالې ټولنې د ۲۰ کلنې پرمختګ د پرځېدو لامل شو. ډیویډ التون زیاته کړې: «موږ باید د افغانانو د رنځ سره یوځای شو او د دې اجازه ورنه کړو چې طالبان د بشري حقوقو د پراخو سرغړونو سره له مجازاتو خوندي پاتې شي.»
دا غبرګونونه په داسې حال کې دي چې طالبان په تېرو درېيو کلونو کې په پرلپسې توګه د هېوادوالو او بېلابېلو قومونو د استازو له خوا په قومي تعصب تورن شوي دي. د هېوادوالو په باور، د دغې ډلې له نظامي لیکو څخه د نورو قومونو قوماندانانو لرې کول، په رهبرۍ او لوړو دولتي څوکیو کې د تاجکو، هزارهګانو، ازبکو او نورو قومونو لږه ونډه، د طالبانو د قومي تعصب ښکاره بېلګې دي. په تیرو درېیو کلونو کې څو ځله د نورو قومونو پر وړاندې د طالبانو د ناوړه چلند په اړه راپورونه ورکړل شوي دي.
په ظاهره د طالبانو مشر ملاهبتالله اخندزاده هم د دې ډلې د خلکو او چارواکو د توکمیز تبعیضي چلند په اړه خبر دی. نوموړي په دې وروستیو کې له طالب چارواکو او کسانو غوښتي چې په افغانستان کې د مېشتو نورو قومونو حقونو او کرامت ته درناوی وکړي. د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د چهارشنبې په ورځ د زمري پر ۲۴مه په خپلو مجازي پاڼو کې ملاهبتالله ته منسوب یو غږیز ټیپ خپور کړی او ویلي یې دي چې اخندزاده دا څرګندونې د «کندهار په هوايي ډګر کې پر افغانستان د طالبانو د بریا دریمې کلیزې په مناسبت کړې دي.» اخندزاده په دې وينا کې د دغې ډلې له مسؤلينو او کسانو غوښتي چې قومي مسايل دې يوې خواته کړي او له بېاتفاقۍ جوړلو دې لاس واخلي:«خپل زړونه په مقام پورې مه تړئ، يوازې د خداى د رضا لپاره په خپلو کې دوستي او دښمني وکړئ، د خپلوۍ له مخې دوستي مه کوئ. له واک او قومیت سره شوق (مینه) مه کوئ.» د طالبانو مشر په غیر مستقیم ډول بېاتفاقي جوړول او قومي تعصبونه ظلم بللی او خپلو کسانو ته یې خبرداری ورکړی، چې پر خلکو ظلم کول به د دې ډلې نظام نسکور کړي.
